Trudno uwierzyć, że ta krucha dziewczynka, która siedzi przede mną w krakowskiej Willi Decjusza, gdzie gości na specjalnym stypendium dla pisarzy na wygnaniu, jest symbolem walki o godność dla wszystkich Norwegów, bez względu na ich status imigracyjny.
Pochodzi z Władykaukazu w Osetii Północnej, autonomicznej republice na Kaukazie. Zaraz po upadku komunizmu jej ojciec otworzył firmę. Szybko doszedł do dużych pieniędzy. Tak, jak zwykle w Rosji, biznes przeplatał się w jego życiu z polityką i mafią. Pojawiły się pierwsze groźby, znikło poczucie bezpieczeństwa. „Kochałam piękno kaukaskiej natury, ale nie byłam tam szczęśliwa” - wspomina. „Wszędzie wozili mnie ochroniarze, nie mogłam nawet pójść sama na spacer. Rodzice często nie puszczali mnie do szkoły, bali się, że zostanę porwana. Straciłam przez to dwa lata nauki. Nigdy nie byłam bezpieczna, nie byłam też wolna”.
Nie do końca wie, dlaczego musieli uciekać. O pewnych faktach dowiedziała się dopiero w styczniu tego roku, czytając reportaż autorstwa norweskich dziennikarzy, prowadzących własne śledztwo w jej sprawie. Biznesowe imperium jego ojca upadło po tym, jak w wyborach poparł niewłaściwą partię. Mafia wydała na nich wyrok, całą rodziną uciekli do Finlandii. Zaraz po przyjeździe wciąż przeżywali traumę ucieczki. Żyli w poczuciu zagrożenia, obawiając się zamachu na własne życie. Nie odważyli się zdradzić służbom imigracyjnym szczegółów swojej historii. „Chcieliśmy azylu, ale nie chcieliśmy żyć na garnuszku państwa” - mówi Maria. „Moi rodzice pragnęli udowodnić, że są w stanie stać się wartościowymi członkami fińskiego społeczeństwa. Mama pracowała w przedszkolu, ojciec zatrudnił się w stoczni. Nauczyliśmy się języka, staliśmy się częścią społeczności. Mieliśmy wielu znajomych, czuliśmy się u siebie.”. Kiedy pytam, jak zniosła utratę zamożności, Maria wzrusza tylko ramionami. „Nigdy nie zależało mi na pieniądzach. Chciałam wolności. Wolności słowa, głoszenia własnych przekonań, ale przede wszystkim możliwości robienia tego, na co mam ochotę. Wiesz, kiedy byłam najbardziej szczęśliwa? Kiedy pierwszy raz w życiu mogłam sama pojechać na wakacyjny obóz. W Rosji to byłoby nie do pomyślenia. W Finlandii mogłam być naprawdę sobą”.
Maria Amelie
Urodziła się w 1985 roku we Władykaukazie. W 2002 roku wraz z rodzicami zbiegła do Norwegii. W 2010 ukazała się jej bestsellerowa książka „Nielegalna Norweżka”. W styczniu 2011 roku aresztowana w Lillehammer i deportowana do Rosji, od kwietnia 2011 roku stypendystka krakowskiej Willi Decjusza. Jej odyseja czasowo zakończyła się 16 kwietnia 2011 roku, kiedy otrzymała warunkowe pozwolenie na pracę w Norwegii.
Mimo starań, nie udało im się przekonać władz Finlandii, że zasługują na pomoc. Jako obywatele rosyjscy nie mogli dostać azylu. Wsiedli do samochodu i uciekli do Norwegii. Za radą znajomej zgłosili się na policję, która skierowała ich do ośrodka dla imigrantów. „Przekroczyliśmy granicę nielegalnie. Byliśmy przerażeni, bo czuliśmy się jak kryminaliści. Traciliśmy szacunek dla samych siebie, ale jedyną alternatywą była deportacja do Rosji, co oznaczało poważne kłopoty. Może nawet śmierć.” - wspomina. Najpierw zamieszkali w ośrodku dla uchodźców. Początkowo Maria borykała się z załamaniem nerwowym. Mając zaledwie 16 lat musiała po raz trzeci zaczynać nowe życie. Jednak szybko nauczyła się norweskiego i z wyróżnieniem ukończyła szkołę średnią. „Teoretycznie nie miałam prawa dostać świadectwa. A jednak dyrektor mi je dał. Nie miałam prawa dostać się na studia. A jednak mnie przyjęto. Ze strony Norwegów spotkało mnie naprawdę wiele dobrego” - opowiada.
Nie wszyscy jej znajomi wiedzieli o tym, że jest tu nielegalnie. W Norwegii mnóstwo jest imigrantów z różnych krajów. Starała się raczej unikać tego tematu. Myślała o swoim życiu, pracy wolontariuszki przy organizacji wielkiego muzycznego festiwalu, o swojej nauce. Stopniowo rosła w niej jednak frustracja. Najpierw odrzucono ich podanie o azyl. Całą rodziną musieli żyć w ukryciu. Zarabiać mogła tylko na czarno. Kiedy dostała znakomitą ofertę pracy od firmy, o której pisała pracę magisterską, mogła tylko załamać ręce. „Wkurzało mnie, że mój kraj nie daje mi prawa do pracy, mimo że w sposób oczywisty jestem wartościowa dla tego społeczeństwa. To był impuls do napisania książki”. Napisała ją pod imieniem Maria Amelie, którym posługuje się od ośmiu lat. Wcześniej nazywała się inaczej, ale teraz to dla niej obce nazwisko obcej osoby. Za dużo złych skojarzeń. „Nielegalna Norweżka”, autobiografia Marii, stała się bestsellerem. Zewsząd napływały wyrazy poparcia, w mediach rozpoczęła się dyskusja o problemie nielegalnej imigracji. Magazyn „Ny Tid” przyznał Marii tytuł Norweżki Roku. Miała nadzieję, że to pomoże jej rodzinie. Jednak w styczniu tego roku została w brutalny sposób aresztowana, a następnie deportowana do Moskwy. „Dzień aresztowania wspominam jako bardzo zimny i smutny, ale też na swój sposób wspaniały. Wspierali mnie nie tylko mój chłopak i moi przyjaciele, wspierała mnie też cała Norwegia.” - wspomina Maria. „Od tej chwili każdy Norweg wiedział, co to znaczy być nielegalnym imigrantem. Że „nielegalni” to nie żadni kryminaliści, ale zwykłe ludzkie istoty. Że nie respektuje się praw dzieci imigrantów. Dla nich czas płynie szybciej niż dla ich rodziców. Kiedy masz tu wszystkich swoich przyjaciół, mówisz po norwesku lepiej niż w rodzimym języku, dlaczego masz być wyrzucany z kraju, który jest już de facto twoją ojczyzną?”.
Po dwóch miesiącach w Moskwie, które spędziła w straszliwym lęku o swoje życie, Maria wyjechała do Krakowa, na zaproszenie Stowarzyszenia Willa Decjusza, które przyznało jej specjalne stypendium.
Pracuje tu nad kolejną książką o swoich dalszych losach.
Czy z tej perspektywy inaczej patrzy na Norwegię, której obywatelką czuła się do tej pory? „Nie znoszę słowa „patriota”. Nad uczucia patriotyczne przedkładam prawa człowieka. To na nich zależy mi najbardziej. A naiwna, ale prawdziwa wiara w zwycięstwo idei praw człowieka czyni społeczeństwo norweskie wyjątkowym. Jestem dumna, mogąc współtworzyć ten idealizm” - mówi.
Zrodlo:Onet.pl
Autor: Michał Zygmunt
Zapisz sie do RRS feed tego komentarza
